Strona działa pod patronatem

Prezydenta Miasta Leszna

     

 

Strona główna

Rys historyczny

Grupa "Leszno"

Kalendarium

Publikacje

Galeria

Miejsca pamięci

Powstanie w internecie

 

 

 

Chłapowski Zdzisław

Ciesielski Antoni

Dadaczyńki Józef

Dowbor-Muśnicki Józef

Eitner Stefan

Kaźmierczak Józef

Kaźmierczak Stefan

Łukomski Józef

Namysł Jan

Płócieniak Bolesław

Sikora Stanisław

Steinmetz Paweł

Śliwiński Bernard

Taczak Stanisław

Talarczak Marcin

Włodarczak Leon

Wróblewski Józef

 

 

    Chłapowski Zdzisław (1892-1920) - powstaniec  
 

Urodził się  8 grudnia 1892 w Goździchowie. Wywodził się z rodziny ziemiańskiej, Kazimierza i Anny z Chłapowskich. Był wnukiem generała Dezyderego Chłapowskiego. Ukończył gimnazjum Bergera w Poznaniu. Odbył jeden rok służby w armii niemieckiej. Był organizatorem Straży Ludowej w Mosinie, ochotnikiem 1 Pułku Ułanów Wielkopolskich, podporucznikiem Wojska Polskiego.

W 1914 roku zmobilizowany, w bitwie pod Częstochową dostał się do niewoli Rosyjskiej. Dzięki rodzinie został zwolniony z obozu pod Wiatką.

Ze stopniem plutonowego w roku 1918 był dowódcą Straży Ludowej na okręg mosiński powiatu śmigielskiego. W 1919 roku w szeregach batalionu śremskiego walczył pod Lesznem. Od lutego walczył w szeregach 1 Pułku Ułanów Wielkopolskich.

Z dekretu komisariatu Naczelnej Rady Ludowej (28 lipca 1919) został mianowany podporucznikiem. Jako adiutant 1 szwadronu wyróżnił się w walkach roku 1919 i 1920. Doskonały oficer poległ 24 września 1920 roku  pod Różaną. Został pochowany w grobowcu rodzinnym w Rąbiniu. Dwukrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych.

opracowała: Martyna Patelka, III LO w Lesznie

 ▲▲  spis powstańców  ▲▲

 

    Ciesielski Antoni (1877-1938) - dowódca kompanii krzywińskiej  

 

Urodził się 23 maja 1877 roku w Kurowie. Szkołę podstawową ukończył w Bonikowie, a następnie uczył się murarstwa w Kościanie. Wyjechał do Niemiec w poszukiwaniu lepszej pracy. Po powrocie założył w Krzywiniu przedsiębiorstwo budowlane.

W trakcie I wojny światowej zmobilizowany do armii niemieckiej. Walczył na froncie zachodnim i wschodnim. Dosłużył się tam stopnia sierżanta. Do Krzywinia powrócił 20 grudnia 1918 roku.

W trakcie powstania wielkopolskiego 30 grudnia 1918 roku dostał dowództwo nad kompanią krzywińską z rąk komendanta miasta Krzywinia. Z odziałem walczył w Wolsztynie 5 stycznia 1919 roku. W dniach 10-11 stycznia 1919 roku zajął i obronił Osieczną. Powstrzymywał wraz ze swoim odziałem natarcia Niemców pod Klonówcem.

Służył w 3 Pułku Strzelców Wielkopolskich w ramach 57 Pułku Piechoty. W stan spoczynku przeszedł 31 sierpnia 1935 roku.

 

 ▲▲  spis powstańców  ▲▲

 

    Dadaczyński Józef (1889-1940) - kapelan powstańców z Miejskiej Górki  
 

Urodził się 8 lutego 1889 roku we wsi Wielowieś (powiat krotoszyński).
W 1909 roku ukończył gimanzjum w Ostrowie Wlkp., gdzie działał w Towarzystwie Tomasza Zana. W latach 1909-1914 uczęszczał do Seminarium Duchownego w Gnieźnie i tam 1 marca otrzymał święcenie kapłańskie. W 1918 roku wybrany do Rady Robotniczej i Żołnierskiej; kontrolował niemieckich robotników. Z jego inicjatywy rozpoczęto w Miejskiej Górce formowanie Straży Ludowej. 10 stycznia 1919 roku został kapelanem oddziału powstańców.
28 listopada 1919 roku odznaczył się podczas ataku niemieckiego na Miejską Górkę, gdzie zachęcał żołnierzy do utrzymania pozycji. Był wzorem żołnierza polskiego.

Od 23 lutego kapelan 69 Pułku Piechoty, przeszedł szlak bojowy. Kapelanem pozostał do 1927 roku. Od 16 maja – proboszcz w Wyganowie, później proboszcz parafii Rakoniewice. Działał w organizacjach kombatanckich powstania wielkopolskiego.
W 1939 r.,  po wkroczeniu Niemców jako powstaniec został aresztowany i osadzony w więzieniu w Wolsztynie. Na skutek brutalnych tortur przewieziono go do szpitala. Zmarł z wyczerpania w obozie koncentracyjnym w Dachau 28 grudnia 1940 roku. zmarł. Odznaczony Krzyżem Niepodległości i Krzyżem Walecznych.

opracowała: Klaudia Czapla, III LO w Lesznie

 ▲▲  spis powstańców  ▲▲

 

    Dowbor – Muśnicki Józef (1867-1937) - dowódca Powstania Wielkopolskiego  
 

Urodził się 25 października 1867 roku w Grabowie koło Sandomierza. W wieku 14 lat wstąpił do korpusu kadetów w Petersburgu, a następnie został uczniem konstantynowskiej szkoły wojskowej, którą ukończył w 1888 r. jako podporucznik.

W latach 1899-1902 studiował w rosyjskiej Akademii Sztabu Generalnego. Podczas I wojny światowej walczył na froncie austriackim biorąc udział w bitwach pod Jarosławiem, Warszawą i Łodzią. W 1917 r. otrzymał awans na generała porucznika sztabu generalnego. Gdy w Rosji wybuchła rewolucja lutowa oddał się do dyspozycji Naczelnego Polskiego Komitetu Wojskowego w Rosji, który mianował go w ostatnich dniach lipca 1917 roku dowódcą I Korpusu Polskiego w Rosji.

W czerwcu 1918 został w pobliżu Bobrujska otoczony przez Niemców i zmuszony do złożenia broni. Po tym wydarzeniu, powrócił do Polski i zamieszkał w Staszowie pod Sandomierzem.

W dniu 6 stycznia 1919 otrzymał wezwanie od Naczelnej Rady Ludowej do objęcia dowództwa na powstaniem wielkopolskim. Do Poznania przybył 8 stycznia. Oficjalnie stanowisko dowódcy przejął od mjr Stanisława Taczaka 16 stycznia.

Kontynuował on organizację Armii Wielkopolskiej.  Wprowadził m.in. obowiązkową służbę wojskową i powołał pod broń 11 roczników rekrutów.

Jego zamiarem było sformowanie 50-60 tysięcznej armii w oparciu o oddziały powstańcze oraz regularny pobór do wojska. Przeszkodą był jednak brak kadry oficerskiej, szczególnie wyższych stopni. Generał rozwiązał ten problem, awansując zastępców oficerów byłej armii pruskiej oraz najzdolniejszych podoficerów. Z kolei oficerów wyższych sprowadził z Warszawy. Niezależnie od tego czynił starania o pozyskanie oficerów miejscowego pochodzenia.

Jako dowódca popierał idee rozszerzenia powstania na Pomorze i ofensywę w kierunku Gdańska, sprzeciwiając się jednocześnie uszczuplaniu Armii Wielkopolskiej poprzez posyłanie oddziałów na wschód. W marcu 1919 roku został awansowany na generała broni. Następnie przeprowadził proces integracji Armii Wielkopolskiej z resztą Wojska Polskiego, pozostając faktycznym jej dowódcą jako dowódca Frontu Wielkopolskiego.

W dniu 6 października 1920 przeniesiony został do rezerwy. Z dniem 31 marca 1924 został przeniesiony w stan spoczynku i osiadł w Lusowie, a następnie w Batorowie koło Poznania. Jako zwolennik apolitycznej armii, podczas zamachu majowego opowiedział się przeciw puczowi. Zmarł 26 października 1937 w Batorowie, a został pochowany w Lusowie.

▲▲  spis powstańców  ▲▲

 

 

 

  Eitner Stefan (1886-1937) - powstaniec  
 

Urodził się 17 sierpnia 1887 roku w Gostyniu. Ukończył szkołę powszechną, a później praktykował u ojca jako dekarz.

W trakcie I wojny światowej zmobilizowany do armii niemieckiej walcząc na froncie zachodnim.

W trakcie powstania wielkopolskiego wstąpił do oddziału gostyńskiego, z którym walczył na froncie Grupy „Leszno”. W marcu 1919 roku został skierowany do Pułku Strzelców Wielkopolskich. W Jarocinie zorganizował 3 kompanię karabinów maszynowych.

Po powstaniu pozostał w wojsku, gdzie uzyskał stopień podporucznika. Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej walcząc pod Kijowem, a później w walkach odwrotowych i kontrofensywnych bitwy warszawskiej. W wojsku awansował do stopnia kapitana, w którym pozostał do 1932 roku. Zmarł w Toruniu w 1937 roku.

 

 

▲▲  spis powstańców  ▲▲

 

 

  Kaźmierczak Józef (1900-1919) - powstaniec  
 

Urodził się 10 marca 1900 roku w Morownicy. Ukończył szkołę elementarną.

W trakcie I wojny światowej zmobilizowany do armii niemieckiej.

Po wybuchu powstania wstąpił do oddziałów w Morownicy. 11 stycznia 1919 roku z polecenia Straży Ludowej z oddziałem udał się do Śmigla, a stamtąd do Bukówca Górnego by odbić stacje kolejową w Krzycku Małym. Wcześniej jednak odziały niemieckie wycofały się z tej miejscowości. Następnego dnia z odziałem udał się do Lipna, gdzie zdobyli stacje kolejową oponowaną przez oddziały Grenzschutzu. Podczas marszu na Śmigiel oddział został zaatakowany przez niemiecki samolot i w wyniku odniesionych ran zmarł 12 stycznia 1919 roku.

 

 

 

 ▲▲  spis powstańców  ▲▲

 

 

 

  Kaźmierczak Stefan (1888-1944) - dowódca kompanii lubińskiej  
 

Urodził się 1 września 1888 roku w Lubiniu. Tam też ukończył szkołę powszechną, a później kształcił się w zawodzie kołodzieja (budowa wozów drewnianych i kół).

W trakcie I wojny światowej zmobilizowany do armii niemieckiej walcząc na froncie zachodnim. Został ranny w 1917 roku ale pozostał w armii.

Po wojnie zorganizował w Lubinie kompanie w liczbie ok. 120 osób. W trakcie powstania 3 stycznia 1919 roku wyruszył z oddziałem do Krzywinia. Następnie 9 stycznia zajął dworzec kolejowy w Kąkolewie. Jego odział wszedł w skład 6 Pułku Strzelców Wielkopolskich.

Po powstaniu zajął się działalnością gospodarczą w Miąskowie.

W trakcie II wojny światowej został wysiedlony i wywieziony na roboty przymusowe do Niemiec. Tam też zmarł w 1944 roku.

 

 ▲▲  spis powstańców  ▲▲

 

 

    Łukomski Józef (1895-1975) - dowódca odcinka „Osieczna”  
 

Urodził się 12 sierpnia 1895 roku w Bydgoszczy. Uczęszczał do szkoły podstawowej w Śmiglu, a gimnazjum ukończył w Rawiczu. Maturę zdał w Gimnazjum św. Marii Magdaleny w Poznaniu.

W trakcie I wojny światowej zmobilizowany do armii niemieckiej. Walczył na froncie wschodnim, a później zachodnim. Awansował w 1916 roku na stopień podporucznika.

W trakcie urlopu włącza się w działalność powstańczą. Uczestniczy w powitaniu Paderewskiego w Poznaniu. Po powrocie do Śmigla organizuje wiece patriotyczne. Został mianowany Komisarzem Poczt i Telegrafów. 10 stycznia 1919 roku uzbroił odział liczący ponad 100 osób i ruszył na pomoc Osiecznej. 11 stycznia wraz z oddziałami krzywińskimi i osieckimi pokonali oddziału niemieckie por. von Bismarka. W trakcie walk został ranny. 14 stycznia 1919 roku został mianowany dowódcą odcinka „Osieczna”. Po zdaniu dowództwa został wezwany do Poznania jako specjalista w tej dziedzinie do tworzących się oddziałów łączności.

Bierze udział w wojnie polsko-bolszewickiej na froncie południowo-wschodnim jako oficer łączności w sztabie II Armii. Za zasługi zostaje awansowany na stopień kapitana w październiku 1920 roku.

W latach 1921-1927 przebywa w Obozie Szkoleniowym Wojsk Łączności, gdzie awansował na stopień majora. Do wybuchu wojny kształci się w tym kierunku. Awansował do stopnia pułkownika.

W trakcie kampanii wrześniowej trafia do niewoli niemieckiej, w której przebywa do końca wojny. Po wojnie udaje się do Włoch, a później do Wielkiej Brytanii. Obejmuje tam funkcję dyrektora Ośrodka Szkół Technicznych dla zdemobilizowanych żołnierzy polskich. W 1964 roku rozkazem gen. Andersa został awansowany na stopień generała brygady.

Do Polski powrócił w 1968 roku. Zamieszkał w Warszawie, gdzie zmarł w 1975 roku.

▲▲  spis powstańców  ▲▲

 

 

  Namysł Jan (1882-1942) - dowódcza odcinka „Osieczna”  
 

Urodził się 23 maja 1882 roku w Odolanowie. Ukończył tam szkołę ludową. Następnie ukończył seminarium nauczycielskie w Rawiczu zyskując dyplom nauczyciela. Uczył w Racocie, Krzywiniu i Gierłachowie.

W trakcie I wojny światowej zmobilizowany do armii niemieckiej. Walczył na froncie zachodnim, gdzie został ranny. Ukończył kurs oficerski uzyskując stopień podporucznika w 1915 roku. Od 12 października 1916 roku do końca wojny jest w sztabie 18 Dywizji Piechoty.

Po powrocie do Wielkopolski i wybuchu powstania włączył się w walki niepodległościowe. 10 stycznia 1919 roku objął dowództwo nad kompania krzywińską i ruszył w kierunku Osiecznej. Tu wraz z dowódcą kompanii śmigielskiej ppor. J. Łukomskim odparli natarcie Niemców. 12 stycznia 1919 roku został awansowany na dowódcę odcinka „Osieczna”. 7 lutego objął dowództwo 1 baonu garnizonowego w Kościanie, a następnie 15 marca został komendantem powiatowym garnizonu kościańskiego.

Po powstaniu otrzymał przydział do 7 Pułku Strzelców Wielkopolskich, później został dowódcą 8 Pułku Strzelców  Wielkopolskich w stopniu kapitana oraz 155 Pułku Piechoty Wielkopolskiej w stopniu majora walcząc w wojnie polsko-bolszewickiej.  

Po wojnie został dowódcą komendantem Powiatowej Komendy Uzupełnień w Krotoszynie, a później w Jarocinie.

W 1929 roku przeniesiony został w stan spoczynku. Osiedlił się wraz z rodziną w Poznaniu.

W trakcie II wojny światowej uczestniczył w kampanii wrześniowej, a po kapitulacji wstąpił do niepodległościowego podziemia. We wrześniu 1941 roku został dowódcą ZWZ w Poznańskiem. 13 września 1941 roku aresztowany przez gestapo i osadzony w Forcie VII w Poznaniu. Został zamordowany w 1942 roku.

▲▲  spis powstańców  ▲▲

 

 

  Płócieniak Bolesław (1886-1932) - komisarz Straży Ludowej w Śmiglu  
 

Urodził się 10 marca 1886 roku w Łubnicy. Ukończył seminarium nauczycielskie, a po zdaniu egzaminów pracował w szkole powszechnej w Boguszynie oraz Górce Duchownej.

W trakcie I wojny światowej zmobilizowany do armii niemieckiej w 1915 roku. W Lesznie pełnił funkcję instruktora artylerii.

18 grudnia 1918 roku został mianowany komendantem i komisarzem Straży Ludowej na miasto i powiat śmigielski. W trakcie powstania organizował akcje werbunkowe i uzbrojenie rekrutów. Przejmował jednocześnie władzę od lokalnych władz niemieckich. Utworzył sieć konnych patroli powstańczych. 11 stycznia 1919 roku udał się z oddziałami do zagrożonego Bukówca Górnego. 5 lutego złożył rezygnację z pełnionych stanowisk i wstąpił do 1 kompanii powstańców wielkopolskich w Grupie „Leszno” obejmując nad nią dowództwo 10 lutego. Po zakończonych walkach został awansowany na podporucznika.

W okresie wojny polsko-bolszewickiej dowodził pociągami pancernymi „Danuta” i „Rzepicha” gdzie wykazał się męstwem i zaangażowaniem za co otrzymał order Virtuti Militari V kl.

Po wojnie wziął w użytkowanie folwarki w Dąbczu i Długich Starych. Jednocześnie zajmował się działalnością społeczną. Zmarł w Lesznie 4 kwietnia 1932 roku.

▲▲  spis powstańców  ▲▲

 

    Sikora Stanisław (1896-1920) - dowódca odcinka "Osieczna"  
 

Urodził się 20 sierpnia 1896 r. w Sierakowie (pow. kościański), w rodzinie rolnika Jana i Stanisławy zd. Bąków. Podczas

I wojny światowej został zmobilizowany, walczył na froncie zachodnim. Po kursie oficerskim awansowany do stopnia ppor.

W połowie listopada 1918 r. przybył do Kościana, zgłaszając się ochotniczo do szeregów kościańskiej „Rezerwy Skautowej", formowanej z harcerzy i byłych żołnierzy frontowych. Jako dowódca plutonu brał udział z 29 na 30 XII 1918 r. w zdobyciu broni z magazynów niemieckich rezerwy 37 Pułku Piechoty w Kościanie. W dniu następnym zajmował ze swoim plutonem dworzec kolejowy oraz ubezpieczał go na wypadek przybycia odsieczy.

Na początku stycznia 1919 r. stanął na czele kompanii ochotników z Kościana i okolicy, udając się z nią do Górki Duchownej, skąd wysyłał patrole i opanował Żakowo, Klonówiec i Lipno Nowe. Dnia 1 II 1919 objął dowództwo odcinka „Osieczna", który od marca wszedł jako 3 baon w skład formowanego w tym rejonie 6 Pułku Strzelców Wielkopolskich.
Na początku marca 1919 r. zgłosił się ochotniczo do formowanej w Poznaniu kompanii poznańsko-lwowskiej, z którą udał się na odsiecz Lwowa. Po powrocie ponownie dowodził 3 batalionem 6 Pułku Strzelców Wielkopolskich (późniejszy 60 Pułk Piechoty), na czele którego uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej, biorąc udział w wyprawie kijowskiej i walkach nad Berezyną. Podczas odwrotu został ciężko ranny (postrzał kręgosłupa) i ewakuowany do wojskowego szpitala okręgowego w Poznaniu, zmarł 8 grudnia 1920 r. Pochowany 13 XII 1920 w Kościanie. Pośmiertnie mianowany kapitanem. Kawaler orderu Virtuti Militari.

opracowała: Zuzanna Przybyła, III LO w Lesznie

 ▲▲  spis powstańców  ▲▲

 

 

    Paweł Steinmetz, ksiądz prałat (1876 - 1940) - kapelan odcinka "Osieczna"  
 

Urodził się 13 stycznia 1876 r. w Kórniku. Do gimnazjum uczęszczał najpierw w Poznaniu, a następnie we Wschowie. Należał do tajnego Towarzystwa im. Tomasza Zana. W dniu 31 grudnia 1918 r. wskrzesił Towarzystwo „Sokół” i pod osłoną tej organizacji zaczęto tworzyć zbrojny oddział powstańczy.

Widząc trudną sytuację powstańców pożyczył wraz z ks. prob. Kazimierzem Śramkiewiczem 5 tys. marek w osieckim Banku Ludowym i pieniądze te przeznaczono na rzecz powstania wielkopolskiego. Dom św. Józefa w Osiecznej zmienił na Szpital wojskowy. Był duchownym przywódcą powstania.

Włączył się szeroko do różnorodnej działalności społecznej i charytatywnej, min. był  prezesem ZG Towarzystwa Powstańców i Wojaków.

Za wielostronną działalność duszpasterską i patriotyczną uhonorowany został 24 dyplomami i wieloma oznaczeniami takimi jak: Odznaką Pożyczki Odrodzenia 1920r., Odznaką 55 Pułku Piechoty, Krzyżem Naczelnej Komendy Straży Ludowej za Waleczność, Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami Hallerowskimi, Państwową Odznaką Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Obronnego, Oficerskim Krzyżem Polonia Restituta, Medalem Niepodległości, Medalem-Polska Swemu Obrońcy 1918-1920, Srebrnym Medalem Polskiego Czerwonego Krzyża i innymi.

Niemcy wkrótce po wkroczeniu do Poznania w 1939 r. aresztowali księdza i wzięli go w Forcie VII. Był prześladowany, szykowany i poniósł okrutną śmierć w 1940 r.

opracowały: Sandra Przymeńska, Justyna Tomyślak III LO w Lesznie

 ▲▲  spis powstańców  ▲▲

 

 

 

    Śliwiński Bernard (1883-1941) - dowódca Grupy „Leszno”  
 

Urodził się 5 lipca 1883 roku w Poniecu. Szkołę podstawową ukończył w Poniecu natomiast gimnazjum we Wschowie. Studia prawnicze rozpoczął w Berlinie, a dokończył we Wrocławiu, gdzie też w 1911 roku uzyskał tytuł doktora prawa. Do wybuchu wojny pracował jako referendarz w sądzie.

Po wybuchu I wojny światowej zmobilizowany do armii niemieckiej. Dosłużył się stopnia porucznika w 1917 roku. Po rewolucji w Berlinie w 1918 roku porzucił wojsko i wrócił do Wielkopolski.

Współpracował z NRL, a później PRL. 6 stycznia 1919 roku objął dowództwo w powiecie gostyńskim. Ogłosił pospolite ruszenie, w wyniku którego zgłosiło się 415 ochotników, co umożliwiło mu stworzenie baonu gostyńskiego. Z nowo uformowanym udziałem ruszył w kierunku Ponieca zagrożonego atakami niemieckimi z Leszna i Rawicza.

13 stycznia 1919 roku został mianowany dowódcą nowopowstałego odcinka Grupa „Leszno” składającego się z 4 grup: „Poniec”, „Pawłowice”, „Osieczna”, „Boguszyn”. Na początku lutego z oddziałów uformowano 6 Pułk Strzelców Wielkopolskich, a 3 marca objął formalnie nad nim dowództwo. 3 czerwca został mianowany kapitanem, a później majorem 1 września 1919 roku  wraz  z  pułkiem  został przesunięty  na  odcinek zbąszyński, a 18 grudnia do Żnina.

W czasie wojny polsko-bolszewickiej 6 Pułk Strzelców Wielkopolskich działał na terenie Ukrainy i froncie litewsko-białoruskim. W jej trakcie 11 czerwca 1920 roku awansowany do stopnia podpułkownika. Do rezerwy przeszedł w 1922 roku.

Od lutego 1921 roku był komendantem wojewódzkim Policji Państwowej w Poznaniu. W latach 1922-1927 był prezydentem Bydgoszczy. Po przeprowadzce do Poznaniu prowadził praktykę adwokacką.

W trakcie kampanii wrześniowej bronił Poznania oraz osłaniał odwrót znad Bzury. Został wzięty do niewoli. Przebywał w obozie jenieckim Neubrandenburg, gdzie zmarł 17 grudnia 1941 roku.

▲▲  spis powstańców  ▲▲

 

   

Taczak Stanisław (1874-1960) - dowódca Powstania Wielkopolskiego

 
 

Stanisław Taczak urodził się 8 kwietnia 1874 roku w Mieszkowie koło Jarocina. W 1893 roku rozpoczął studia na Akademii Górniczej we Freibergu, które ukończył w 1897 uzyskując tytuł inżyniera. Służbę wojskową, podczas której ukończył kurs aspirantów oficerskich, odbył w latach 1898 - 1899. W 1904 r. został podporucznikiem. Walczył na froncie rosyjskim I wojny światowej.

Po przeniesieniu Legionów Polskich w grudniu 1916 r. na teren Kongresówki, Taczaka przydzielono - na własną prośbę - (11 XII 1916 r.) w charakterze głównego instruktora do II baonu 6 pułku Legionów Polskich.

W listopadzie 1918 r. Taczak włączył się aktywnie w organizację Wojska Polskiego. Zgłosił się do dyspozycji Ministerstwa Spraw Wojskowych jako pierwszy Polak z armii niemieckiej.  28 XII 1918 r., wracając z Berlina, kapitan Taczak zatrzymał się w Poznaniu. Wszystkie atuty przemawiały za kandydaturą Stanisława Taczaka na stanowisko głównodowodzącego powstaniem: był Wielkopolaninem, oddanym sprawie patriotą, od lat nie angażował się w działalność polityczną, znał specyfikę armii pruskiej i jej zasady organizacyjne.

5 I 1918 r.  Stanisławowi  Taczakowi  podporządkowano  oddziały polskie w całym  zaborze  pruskim,  zarówno  jawne  jak  i  tajne,

uznając w ten sposób jedność wszystkich sił pod wspólnym dowództwem w Poznaniu. W praktyce mjr Taczak zaczynał wszystko od  początku, bez  niezbędnej  kadry oficerów, bez zorganizowanych służb, nie znając ludzi i nie mając kontaktu z terenem.

Efekty działalności pierwszego głównodowodzącego przeszły wszelkie oczekiwania. Majorowi Taczakowi udało się skutecznie osłonić osiągnięcia powstania, utworzyć silny front umożliwiający rozwinięcie działań zaczepnych własnymi siłami.

W dniu 16 stycznia 1919 roku przekazał dowództwo gen. Józefowi Dowborowi-Muśnickiemu samemu obejmując stanowisko drugiego kwatermistrza Okręgu Generalnego, a następnie zastępcy szefa sztabu.

Stanisław Taczak, pierwszy głównodowodzący Powstaniem Wielkopolskim, awansowany do stopnia generała brygady, pełnił służbę zawodową w wojsku do 1930 r. piastując różne funkcje dowódcze. Po raz drugi chwycił za broń jako ochotnik-emeryt 1 września 1939 r., zgłaszając się do szeregów Armii "Poznań". Po kapitulacji całą okupację przeżył w niemieckich obozach oficerskich. Po wyzwoleniu wstąpił do szeregów Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Do kraju powrócił w 1946 r. osiedlając się w Malborku, gdzie zmarł w 1960 r. W 1988 r. prochy generała Taczaka sprowadzono do Poznania i złożono na Cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan.

▲▲  spis powstańców  ▲▲

 

 

  Talarczak Marcin (1894-1942) - dowódca kompanii gostyńskiej  
 

Urodził się 3 listopada 1894 roku we Wrocławiu. Szkołę średnią ukończył w Rawiczu.

W trakcie I wojny światowej zmobilizowany do armii niemieckiej. Dosłużył się stopnia sierżanta.

Po wojnie działał w Radach Robotniczych i Żołnierskich w Piaskach. W trakcie powstania współorganizował, a później dowodził kompanią gostyńską. Uczestniczył w wyzwalaniu Gostynia (3 stycznia), Kąkolewa (9 stycznia) i Osiecznej (10 stycznia). Brał udział w walkach Grupy „Leszno” jako dowódca 6 kompanii 2 baonu 6 Pułk Strzelców Wielkopolskich.

Uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej. W początkach lat 30-stych przeszedł w stan spoczynku w stopniu majora. W trakcie II wojny światowej 28 września 1939 roku aresztowany przez gestapo, a później wypuszczony. Wstąpił do ZWZ, a później AK. Ponownie aresztowany 22 czerwca 1942 roku i osadzony w obozie koncentracyjnym w Oświęcimiu, gdzie zmarł.

 

▲▲  spis powstańców  ▲▲

 

 

  Włodarczak Leon (1887-1919) - dowódca kompanii gostyńskiej  
 

Urodził się 23 czerwca 1887 roku w Grąbkowie. Uczęszczał do gimnazjum w Lesznie.

W trakcie I wojny światowej zmobilizowany do armii niemieckiej. Walczył na froncie zachodnim.

Po wojnie został członkiem Powiatowej Rady Ludowej w Gostyniu. W trakcie powstania wielkopolskiego został dowódcą kompanii gostyńskiej (pawłowickiej). Walczył na froncie Grupy „Leszno”. Został dowódcą 2 kompanii 6 Pułku Strzelców Wielkopolskich. Awansowany do stopnia podporucznika.

2 lipca 1919 roku został zabity wraz z ppor. Wacławem Andrzejewskim z rąk oddziałów Grenzschutzu w Trzebani.

 

 

 

 

▲▲  spis powstańców  ▲▲

 

 

  Wróblewski Józef (1879-1920) - dowódca kompanii przemęckiej  
 

Urodził się 25 października 1879 r. w Sarbinowie. Ukończył seminarium nauczycielskie. Pierwszą służbę wojskową odbył w latach 1900-1901 w Ostrowie Wielkopolskim gdzie zdobył stopień kaprala. Podczas I wojny światowej został zmobilizowany do armii niemieckiej. Na własną prośbę został wysłany na linię frontu w 1916 r. a po roku otrzymał awans na stopień podporucznika. Ranny w 1918 roku. Po zwolnieniu z dalszego leczenia, 1 stycznia 1919 r., powrócił na Ziemię Przemęcką i aktywnie włączył się działalność niepodległościową.
Dnia 6 stycznia 1919 roku został dowódcą powstańczej kompanii przemęckiej oraz komendantem odcinka powstańczego od południowego Kanału Obry za Solcem aż do Brenna, Wijewa i Włoszakowic. Następnie mianowany dowódcą 2. batalionu 6. Pułku Strzelców Wielkopolskich (późniejszego 60. Pułku Piechoty Wielkopolskiej) 6 marca 1919 r. w wyniku przekształcenia oddziałów powstańczych, wchodzących w skład grupy “Leszno”. Po zakończeniu powstania awansowany  do stopnia porucznika.
Wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej lecz w czasie odwrotu wojsk polskich, zachorował na czerwonkę i zmarł 13 lipca 1920 r. Został pochowany we wsi Zagórze nad Niemnem. Pośmiertnie awansowany na stopień majora. Odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Wojennego Virtuti Militari i Krzyżem Niepodległości.

opracowała: Wiktoria Glapiak, III LO w Lesznie

▲▲  spis powstańców  ▲▲

 

 

opracowali (jeśli nie zaznaczono inaczej) Jacek Szczepaniak, Waldemar Warciarek na podstawie:

 

          "Encyklopedia powstania wielkopolskiego", pr. zb. pod red. Karwat janusz i Rezler Marek, Poznań 2018
          "Słownik biograficzny powstańców wielkopolskich", pod red. Antoniego Czubińskiego i Bogusława Polaka, Poznań 2002
          Fornalski Antoni, “Powstańcy Wielkopolscy Ziemi Przemęckiej”, Przemęt 2008
          Wawrzyniak Jarosław, „Pawłowice i gmina Krzemieniewo w Powstaniu Wielkopolskim 1918 1919”, Krzemieniewo – Leszno 2007
          Wawrzyniak Jarosław, „Osieczna w Powstaniu Wielkopolskim 1918 - 1919”, Osieczna 2008
          https://pw.ipn.gov.pl/pwi/, dostęp maj 2019